Tụt huyết áp trong quá trình chạy thận ở trẻ em: Bố mẹ cần làm gì để đồng hành cùng con?

Đồng hành cùng con trong mỗi buổi chạy thận, nhìn con mệt mỏi hay hoảng sợ là điều không bố mẹ nào mong muốn. Trong lúc chạy thận (lọc máu), tụt huyết áp là một trong những biến chứng thường hay gặp nhất. Tình trạng này khiến trẻ mệt, vã mồ hôi và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị.

Mỗi buổi chạy thận cần được theo dõi sát sao và chăm sóc tận tình để đảm bảo an toàn, hiệu quả điều trị cho trẻ

Vì sao trẻ dễ tụt huyết áp khi đang chạy thận?

Khi chạy thận, máy lọc sẽ giúp loại bỏ lượng nước dư thừa lại trong cơ thể do thận không làm việc được (suy giảm chức năng thận). Tụt huyết áp có thể xảy ra khi tốc độ rút nước của máy nhanh hơn khả năng tự cân bằng của cơ thể trẻ.

Những nguyên nhân chính bao gồm:

• Trẻ tăng cân quá nhiều giữa hai kỳ lọc máu: Do trẻ uống nhiều nước hoặc ăn mặn, khiến nước giữ lại trong cơ thể quá nhiều.
• Trẻ ăn uống trong lúc đang chạy thận: Khi ăn, máu sẽ dồn về dạ dày để tiêu hóa, làm lượng máu lên não và tim bị giảm đột ngột.
• Uống thuốc điều trị tăng huyết áp không đúng thời điểm: Trẻ uống thuốc sát giờ vào lọc máu.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị tụt huyết áp

Trẻ em nhiều khi mệt nhưng chưa biết diễn đạt rõ ràng. Cha mẹ ngồi bên cạnh chỉ cần quan sát kỹ các dấu hiệu này:

• Trẻ lớn: Ngáp liên tục, kêu chóng mặt, buồn nôn, hoa mắt hoặc trẻ báo bị chuột rút ở chân, tay
• Trẻ nhỏ: Tự nhiên quấy khóc, lơ mơ, giật mình, chân tay vã mồ hôi lạnh, môi tái nhợt.

LƯU Ý: Khi thấy trẻ có các dấu hiệu trên, cha mẹ cần báo ngay điều dưỡng. Tuyệt đối không tự ý cho con ăn, uống; xoa bóp, tự xả NaCl 0,9% hay tự điều chỉnh máy. Nhân viên y tế sẽ đánh giá tình trạng và thực hiện các biện pháp can thiệp phù hợp, như hạ thấp đầu giường, giảm tốc độ rút nước hoặc truyền dịch hỗ trợ cho trẻ.

Cha mẹ cần làm gì tại nhà để giúp con không bị tụt huyết áp?

1. Hạn chế lượng nước uống

• Kiểm soát cân nặng của trẻ: giữa 2 kỳ chạy thận, chỉ nên để trẻ tăng dưới 3 - 4% cân nặng khô (ví dụ: trẻ nặng 20 kg chỉ nên tăng tối đa 600g - 800g)
• Đo lượng nước tiểu hàng ngày của trẻ để biết chính xác trẻ uống được bao nhiêu nước theo chỉ định của bác sĩ.
• Mẹo giảm khát: cho trẻ ngậm 1 viên đá nhỏ, súc miệng nước mát rồi nhổ ra, hoặc xịt phun sương nhẹ vào miệng trẻ

Cha mẹ kiểm soát lượng nước uống và theo dõi cân nặng của trẻ theo hướng dẫn của bác sĩ (ảnh minh họa)

2. Cho trẻ ăn nhạt

Ăn quá nhiều muối làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh tim mạch, đồng thời khiến cơ thể khát và cần bổ sung nhiều nước hơn. Để hạn chế lượng muối trong chế độ ăn của trẻ, cha mẹ cần:

• Hạn chế thêm muối và các gia vị chứa nhiều muối như nước mắm, nước sốt…
• Giảm các sản phẩm đóng hộp, đóng gói, thức ăn nhanh.
• Ưu tiên sử dụng những thực phẩm tươi.
• Sử dụng chanh tươi, nước chanh hoặc giấm để tạo hương vị thực phẩm.

Hạn chế cho trẻ sử dụng thực phẩm đóng hộp, chế biến sẵn.Hạn chế cho trẻ sử dụng thực phẩm đóng hộp, chế biến sẵn (ảnh minh họa).

3. Không cho trẻ ăn trong khi chạy thận

• Cho trẻ ăn nhẹ trước khi chạy thận khoảng 1 giờ.
• Trong 3h - 3,5h chạy thận, hãy chuẩn bị truyện đọc hoặc mở hoạt hình, kênh yêu thích của trẻ để trẻ quên đi cảm giác thèm ăn.

4. Cho trẻ uống thuốc đúng giờ theo chỉ định

• Tuân thủ đúng đơn thuốc của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc điều trị tăng huyết áp ngay trước giờ chạy thận
• Không tự ý tăng giảm liều: Tuyệt đối không tự ý cho con uống thêm thuốc điều trị tăng huyết áp khi thấy trẻ tăng cân nhiều, cũng không tự ý bỏ thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ.

5. Chủ động trao đổi với nhân viên y tế

• Báo cho bác sĩ, điều dưỡng biết nếu trẻ có biểu hiện sốt, tiêu chảy, nôn mửa hoặc chán ăn ở nhà để điều chỉnh mức rút nước phù hợp từng ca chạy thận

“Thận trọng từng ngụm nước” - Sự kiên nhẫn và chăm sóc đúng cách của cha mẹ chính là điểm tựa vững chắc nhất giúp các con chiến thắng bệnh tật.

Đặng Thị Bích Hảo, Nguyễn Thị Thuý Hà