Ca phẫu thuật đặc biệt: Xoay cẳng chân 180 độ, tạo khớp gối chức năng mới cho bé trai 5 tuổi mắc thiểu sản xương đùi bẩm sinh

Vừa qua, các bác sĩ Khoa Chỉnh hình, Bệnh viện Nhi Trung ương đã thực hiện thành công ca phẫu thuật xoay cẳng chân 180 độ (Rotationplasty), tạo khớp gối chức năng mới cho bé trai 5 tuổi mắc thiểu sản xương đùi bẩm sinh mức độ nặng. Đây là một kỹ thuật chỉnh hình phức tạp, không chỉ mang lại cơ hội sử dụng chân giả chức năng, giúp trẻ hòa nhập cuộc sống trong tương lai, mà còn mở ra hướng điều trị mới đầy triển vọng cho các bệnh nhi mắc những bệnh lý xương hiếm gặp và phức tạp tương tự.

TS.BS Hoàng Hải Đức – Trưởng Khoa Chỉnh hình, Bệnh viện Nhi Trung ương, thăm khám cho bệnh nhi sau ca phẫu thuật xoay cẳng chân 180 độ

Theo gia đình cho biết, trẻ được phát hiện có bất thường xương đùi từ khi mẹ mang thai tháng thứ 5 và có dị tật trật khớp háng bẩm sinh đã được phẫu thuật lúc 17 tháng tuổi. Sau phẫu thuật, chức năng vận động của khớp háng đã cải thiện, tuy nhiên biến dạng xương đùi và khớp gối không cải thiện.

Thiểu sản xương đùi bẩm sinh nặng: Thách thức lớn trong điều trị và phục hồi chức năng

TS.BS Hoàng Hải Đức – Trưởng khoa Chỉnh hình, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết: Thiểu sản xương đùi bẩm sinh (Congenital Femoral Deficiency – CFD) là bệnh lý hiếm gặp, với tỷ lệ ước tính từ 1/52.000 – 1/200.000 trẻ sinh sống. Nguyên nhân thường liên quan đến rối loạn phát triển phôi thai trong giai đoạn sớm, có thể kèm theo bất thường cấu trúc xương, khớp và hệ cơ quanh đùi – gối. Trẻ mắc CFD mức độ nặng thường có biến dạng chi, chênh lệch chiều dài chi và hạn chế vận động, ảnh hưởng lớn đến chức năng vận động và chất lượng sống.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, thời điểm nhập viện xương đùi trái của trẻ chỉ đạt gần một nửa chiều dài so với bên lành; khớp gối cứng gấp, không thể duỗi hoàn toàn. Khi đặt hai chân song song, bàn chân trái chỉ ngang mức giữa cẳng chân phải, gây chênh lệch chiều dài chi nghiêm trọng và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Chân trái của bệnh nhi thời điểm nhập viện

Cuối năm 2025, sau quá trình hội chẩn chuyên môn kỹ lưỡng, các bác sĩ Khoa Chỉnh hình đã thống nhất chỉ định phẫu thuật Rotationplasty cho bệnh nhi. Đây là kỹ thuật tái tạo chi dưới đặc biệt, trong đó đoạn xương đùi và khớp gối bị bệnh lý được cắt bỏ, phần cẳng chân được xoay 180 độ để khớp cổ chân đảm nhiệm vai trò chức năng của khớp gối. Khi kết hợp với chân giả, khớp cổ chân có thể thực hiện động tác gấp – duỗi sinh lý, giúp việc đi lại tự nhiên và hiệu quả hơn so với phương pháp cắt cụt đùi truyền thống.

Ca phẫu thuật diễn ra trong 3,5 giờ và an toàn dưới sự phối hợp chặt chẽ của ekip

Bệnh nhi hồi phục tích cực mở ra hy vọng lớn trong tương lai

Sau phẫu thuật, bệnh nhi được chăm sóc hậu phẫu chặt chẽ, đặc biệt các y bác sĩ chú trọng theo dõi tuần hoàn ngoại vi, kiểm soát đau, phòng ngừa nhiễm trùng và hướng dẫn tập vận động sớm. Bên cạnh đó, đội ngũ điều dưỡng cũng tích cực hỗ trợ tâm lý, giúp trẻ và gia đình yên tâm trong suốt quá trình điều trị và phục hồi chức năng. Khoảng 4 tuần sau phẫu thuật, kết quả kiểm tra cho thấy xương đùi của trẻ liền tốt, vết mổ khô, không nhiễm trùng, chi sau xoay có tuần hoàn ổn định. Đáng mừng, trẻ đã thực hiện được các động tác gấp – duỗi chủ động. Theo các bác sĩ, trong quá trình phát triển, xương sẽ tiếp tục tăng trưởng, giúp chiều dài chi dần cân đối hơn.

Trong ngày đưa con đến tái khám, mẹ của bệnh nhi xúc động cho biết: gia đình từng rất lo lắng khi được tư vấn về kỹ thuật xoay cẳng chân – một phương pháp phẫu thuật chuyên sâu, phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật cao. Tuy nhiên, nhờ sự giải thích tận tình của các bác sĩ về lợi ích lâu dài và cơ hội vận động cho con, gia đình đã tin tưởng và quyết định thực hiện. “Chúng tôi chỉ mong con có thể đi lại, vui chơi và sinh hoạt gần như những đứa trẻ khác trong tương lai” – Mẹ bệnh nhi chia sẻ.

Theo các bác sĩ, thời gian tới, bệnh nhi sẽ tiếp tục được theo dõi lâu dài và tham gia chương trình phục hồi chức năng chuyên sâu. Khi đến độ tuổi phù hợp, trẻ sẽ được đánh giá và lắp chân giả chức năng, tận dụng tối đa ưu thế của phẫu thuật Rotationplasty để đạt được khả năng đi lại độc lập và ổn định.

Bệnh nhi được kiểm tra mức độ hồi phục tại khoa Phục hồi chức năng

Thành công của ca phẫu thuật không chỉ mang lại hy vọng cho bệnh nhi và gia đình mà còn khẳng định năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương trong việc làm chủ và triển khai các kỹ thuật chỉnh hình phức tạp, góp phần nâng cao chất lượng điều trị và chất lượng sống cho trẻ em mắc các dị tật bẩm sinh nặng.

ĐDCKI. Nguyễn Thị Thanh Khương – Điều dưỡng trưởng khoa Chỉnh hình
Phòng Thông tin điện tử – Viện ĐT&NCSKTE