Hàng năm, vào ngày 29 tháng 9, Liên đoàn Tim mạch Thế giới (WHF) tổ chức Ngày Tim mạch Thế giới (World Heart Day), nhằm kêu gọi cộng đồng toàn cầu cùng chung tay nâng cao nhận thức và hành động vì sức khỏe tim mạch. Với thông điệp “Đừng bỏ lỡ nhịp nào - Don’t miss a beat” của Ngày Tim mạch Thế giới 2026 nhắc chúng ta: đừng bỏ qua nguy cơ, đừng bỏ qua dấu hiệu và đừng bỏ qua cơ hội bảo vệ trái tim từ sớm.
Bệnh tim bẩm sinh ở trẻ em (CHD) là những dị tật của cơ tim, buồng tim, van tim xảy ra ngay từ khi còn trong bào thai và vẫn còn tồn tại sau sinh. Do cấu trúc tim bị khiếm khuyết, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng và hoạt động của tim, khiến tuần hoàn máu trong cơ thể hoạt động bất thường. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (tử vong xảy ra trước 28 ngày tuổi và dưới 1 tuổi), trong số tất cả các bệnh không lây nhiễm trên toàn thế giới.
Theo báo cáo của Liên đoàn Tim mạch Thế giới, trên toàn cầu, bệnh tim bẩm sinh ảnh hưởng đến khoảng 2,3-2,5 triệu trẻ sơ sinh mỗi năm, chiếm từ 1,4-2,3% tổng số trẻ sinh ra sống. Đáng lo ngại hơn, khoảng 50% trẻ sinh ra mắc bệnh tim bẩm sinh không được chẩn đoán ngay khi chào đời.
Nguyên nhân gây bệnh tim bẩm sinh
Có một số nguyên nhân tiềm ẩn gây bệnh tim bẩm sinh, bao gồm:
- Yếu tố di truyền: Trường hợp trẻ có bố, mẹ hoặc người thân trong gia đình mắc tim bẩm sinh thì sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Nếu bố mẹ mang gen dị tật, mặc dù họ không mắc bệnh tim bẩm sinh, con sinh ra vẫn có khả năng di truyền gen dị tật.
- Nhiễm độc thai: Trong quá trình mang thai, nếu mẹ sử dụng một số loại thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ hoặc sử dụng các chất kích thích như thuốc lá, rượu, bia, ma túy…có thể gây ra dị tật tim bẩm sinh ở trẻ.
- Mẹ mắc bệnh trong thời gian mang thai: Nếu mẹ mắc các bệnh nhiễm trùng như Herpes, Rubella, Cytomegalo... trong 3 tháng đầu thai kỳ, trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh tim bẩm sinh. Các bệnh như đái tháo đường, Lupus ban đỏ mắc phải trong thai kỳ cũng có thể tạo điều kiện gây dị tật tim bẩm sinh ở trẻ.
Làm thế nào để không bỏ sót bệnh tim bẩm sinh ở trẻ?
Để không bỏ lỡ "giai đoạn vàng" trong chẩn đoán và điều trị, các chuyên gia khuyến cáo sự phối hợp chặt chẽ giữa tầm soát y tế và sự theo dõi sát sao từ gia đình:
- Tầm soát trước sinh bằng siêu âm tim thai
- Sàng lọc sau sinh
- Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo lâm sàng ở trẻ
Nếu phát hiện trẻ có một trong những triệu chứng bất thường dưới đây, cha mẹ cần đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa tim mạch để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:
Phòng Thông tin điện tử - Viện ĐT&NCSKTE
