Một người mắc sởi có thể lây cho 12 đến 18 người khác: Đừng bỏ lỡ lịch tiêm chủng vắc xin phòng sởi của trẻ

Trung bình một người mắc sởi có thể lây cho từ 12 đến 18 người khác nếu cộng đồng chưa có miễn dịch bảo vệ. Các chuyên gia nhận định, để có thể ngăn chặn sự lây lan của bệnh, tỷ lệ miễn dịch cộng đồng cần đạt tối thiểu 95%. Điều này cho thấy tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch không chỉ là biện pháp bảo vệ trẻ mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo “lá chắn miễn dịch” cho cộng đồng, đặc biệt với trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền và các nhóm nguy cơ cao.

Sởi chưa chấm dứt nguy cơ lây lan: Nhiều trẻ mắc bệnh chưa được tiêm chủng đầy đủ

Thực tế hiện nay vẫn còn nhiều trẻ chưa được tiêm đủ vắc xin sởi theo khuyến cáo, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh và xuất hiện các ca bệnh nặng phải nhập viện điều trị.

Thông qua hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ ngày 01/01/2026 đến 10/6/2026, Bệnh viện ghi nhận 740 trường hợp mắc sởi đến khám và điều trị. Mặc dù con số này đã giảm so với cùng kỳ năm 2025, tuy nhiên, trung bình mỗi tuần Bệnh viện vẫn tiếp nhận khoảng 30 ca bệnh sởi đến khám hoặc nhập viện điều trị.

Bệnh sởi vẫn ghi nhận các ca mắc mới hằng tuần, trong đó có nhiều trẻ chưa được tiêm chủng

Đáng lưu ý, trong số các trường hợp mắc bệnh có nhiều trẻ đã từng khám và điều trị tại các cơ sở y tế khu vực phía Bắc trước khi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương. Một số người bệnh được xác định có mặt tại cùng một cơ sở y tế trong cùng khoảng thời gian, cho thấy nguy cơ lây truyền bệnh sởi vẫn hiện hữu tại những nơi tập trung đông người, đặc biệt đối với trẻ chưa có miễn dịch bảo vệ. Qua điều tra dịch tễ, các bác sĩ nhận thấy phần lớn bệnh nhi mắc sởi chưa được tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo hoặc chưa được tiêm vắc xin phòng sởi. Vì vậy, khi đưa trẻ đến khám hoặc điều trị  tại các cơ sở y tế, cha mẹ cần chủ động cung cấp thông tin về tiền sử tiếp xúc, đặc biệt trong trường hợp trẻ đã từng đến khám hoặc điều trị tại các cơ sở y tế trong vòng 21 ngày trước đó. Đây là thông tin quan trọng giúp nhân viên y tế đánh giá nguy cơ phơi nhiễm, phát hiện sớm ca bệnh và triển khai các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm phù hợp.

Trẻ cần được tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch vắc xin phòng sởi để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu

Theo TS.BS. Lê Kiến Ngãi – Trưởng Khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương: Trẻ cần được tiêm ít nhất 2 mũi vắc xin phòng sởi để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu, trong đó:

• Mũi thứ nhất (miễn dịch cơ bản): được tiêm khi trẻ từ 9 – 12 tháng tuổi nhằm tạo miễn dịch cơ bản chống lại vi rút sởi. Tuy nhiên sau mũi tiêm đầu tiên vẫn có một tỷ lệ nhỏ trẻ chưa tạo được miễn dịch đầy đủ.
• Mũi thứ hai (củng cố miễn dịch): được tiêm từ 15 – 18 tháng tuổi để củng cố miễn dịch và duy trì khả năng bảo vệ lâu dài, giảm nguy cơ mắc bệnh trong cộng đồng.
• Mũi thứ ba (nhắc lại): tiêm trong giai đoạn từ 4 – 6 tuổi nhằm củng cố miễn dịch và duy trì khả năng bảo vệ lâu dài.

Lưu ý đặc biệt: Tại các vùng có nguy cơ cao hoặc trong bối cảnh dịch bùng phát, trẻ có thể được tiêm mũi bổ sung (mũi 0) sớm từ lúc 6 tháng tuổi. Những trẻ có tiền sử tiếp xúc với ca bệnh tại bệnh viện sẽ được chỉ định tiêm bổ xin sớm theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai chiến dịch tiêm chủng vắc xin phòng, chống dịch sởi tại nhiều địa phương, đặc biệt trong các năm 2024 – 2025. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một bộ phận lớn trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ, tiêm muộn hoặc bỏ lỡ các mũi vắc xin quan trọng, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh và hình thành các “khoảng trống miễn dịch” trong cộng đồng.

Tiêm chủng đủ mũi, đúng lịch giúp trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nguy hiểm do sởi gây ra

Hiện nay vắc xin phòng sởi gồm các vắc xin sởi đơn (MVVAC), sởi – rubella (MR), sởi – quai bị – rubella (MMR), sởi – quai bị – rubella – thủy đậu (MMRV). Mỗi loại vắc xin có hướng dẫn sử dụng phù hợp theo đối tượng, độ tuổi và thời gian.

Tự ý trì hoãn tiêm chủng ở trẻ có bệnh nền: Gia tăng nguy cơ biến chứng nặng khi mắc sởi

Một số trẻ thuộc nhóm có bệnh nền, sinh non, suy dinh dưỡng hoặc mắc bệnh mạn tính khiến phụ huynh lo ngại, tự trì hoãn lịch tiêm trong thời gian dài. Đây là quan niệm sai lầm bởi vắc xin có ý nghĩa rất quan trọng đối với nhóm trẻ này. Thực tế lâm sàng ghi nhận nhiều trường hợp trẻ có bệnh nền khi mắc sởi có thể gặp biến chứng nghiêm trọng như: viêm phổi nặng, suy hô hấp, viêm não hoặc bội nhiễm.

Theo khuyến cáo chuyên môn, phần lớn trẻ có bệnh nền vẫn có thể được tiêm chủng an toàn nếu được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn thời điểm tiêm phù hợp. Vì vậy, phụ huynh cần chủ động theo dõi lịch tiêm chủng của trẻ, đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được khám và tư vấn, tránh tự ý trì hoãn hoặc bỏ lỡ vắc xin phòng sởi và các mũi vắc xin quan trọng khác.

Tại Phòng khám, Tư vấn tiêm chủng – Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ được thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa trước khi tiêm, giúp bảo đảm an toàn ngay cả đối với những trường hợp có bệnh nền

Trong bối cảnh bệnh sởi vẫn ghi nhận các ca mắc mới hằng tuần, việc bảo đảm mọi trẻ em được tiếp cận đầy đủ với vắc xin là yêu cầu cấp thiết. Đây không chỉ là biện pháp giúp bảo vệ từng cá nhân mà còn góp phần củng cố miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ dịch bệnh bùng phát trở lại.

Phòng Thông tin điện tử – Viện ĐT&NCSKTE