Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi bệnh nhi tại nhà sau ghép thận

Ghép thận là phương pháp điều trị tối ưu cho người bệnh suy thận mạn giai đoạn cuối, giúp kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, để thận ghép hoạt động bền vững và hiệu quả lâu dài, người bệnh và người nhà cần tuân thủ nghiêm ngặt việc dùng thuốc, theo dõi sức khỏe và duy trì lối sống lành mạnh sau ghép. Dưới đây là những lưu ý quan trọng dành cho người nhà và bệnh nhi sau ghép thận.

Hình ảnh minh họa thận sau khi ghép

1. Tuân thủ điều trị và sử dụng thuốc đúng cách

– Người bệnh cần hiểu rõ phác đồ điều trị cá nhân, bao gồm: tên thuốc, mục đích sử dụng, liều dùng, thời điểm uống và các tác dụng phụ có thể gặp.

– Thuốc ức chế miễn dịch có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn như:

• Rối loạn tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, tiêu chảy;
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng;
• Ảnh hưởng đến tâm trạng và sức khỏe tâm thần, như: Lo âu, căng thẳng, thay đổi cảm xúc, mất ngủ, một số trường hợp có thể gây trầm cảm.

– Cần uống thuốc đúng giờ, đều đặn hằng ngày để duy trì nồng độ thuốc ổn định trong máu.

– Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ, kể cả khi cảm thấy sức khỏe ổn định.

Dưới đây là một số tác dụng phụ của thuốc sau ghép thận và cách theo dõi:

2. Theo dõi và phát hiện sớm các biến chứng sau ghép

Thải ghép cấp

• Thải ghép có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào sau ghép thận.
• Việc phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn chức năng thận ghép.
• Người bệnh cần theo dõi hằng ngày các dấu hiệu: Tăng huyết áp, tăng cân nhanh, lượng nước tiểu ít hơn bình thường, phù (mặt, chân tay), đau vùng thận ghép. Khi có dấu hiệu bất thường kể trên, cần thông báo ngay cho nhân viên y tế để kịp thời có các phương án xử trí.

Nhiễm trùng

• Do phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, người bệnh ghép thận có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn người bình thường.

3. Duy trì lối sống lành mạnh sau ghép thận

– Chế độ ăn uống:

• Hạn chế muối để kiểm soát huyết áp;
• Hạn chế đường nhằm phòng ngừa đái tháo đường sau ghép;
• Ăn uống cân đối, đầy đủ dưỡng chất theo tư vấn của nhân viên y tế.
• Hạn chế ăn phủ tạng, thức ăn nhanh và nước uống có ga
• Không dùng các chất kích thích như” rượu bia, thuốc lá…

– Uống nước hợp lý: Uống đủ nước theo hướng dẫn của bác sĩ, thường khoảng 2–3 lít/ngày, giúp duy trì lượng máu lưu thông qua thận ghép.

– Hoạt động thể lực:

• Tập luyện thể dục đều đặn giúp: Cải thiện sức khỏe tim mạch, kiểm soát cân nặng, nâng cao sức khỏe tinh thần;
• Cần lựa chọn hình thức vận động phù hợp như: đi bộ đạp xe, bơi lội…

4. Tái khám định kỳ theo lịch hẹn

Tái khám định kỳ là yêu cầu bắt buộc đối với người bệnh sau ghép thận nhằm theo dõi chức năng thận ghép, đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.

– Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt lịch tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt trong giai đoạn đầu sau ghép.

– Tại mỗi lần tái khám, người bệnh sẽ được:

• Khám lâm sàng và theo dõi các dấu hiệu sinh tồn (huyết áp, mạch, cân nặng…);
• Thực hiện các xét nghiệm cần thiết như: xét nghiệm máu, nước tiểu, đánh giá chức năng thận ghép và nồng độ thuốc ức chế miễn dịch trong máu;
• Đánh giá hiệu quả điều trị, điều chỉnh liều thuốc (nếu cần) và tư vấn chế độ sinh hoạt phù hợp.

• Người bệnh cần chủ động liên hệ cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như: mệt mỏi nhiều, sốt, phù, tăng huyết áp hoặc huyết áp khó kiểm soát, giảm lượng nước tiểu hoặc nước tiểu bất thường, các triệu chứng khác không rõ nguyên nhân và không cần chờ đến lịch hẹn tái khám.

Tuân thủ điều trị, theo dõi sức khỏe thường xuyên và duy trì lối sống lành mạnh là những yếu tố then chốt giúp bảo vệ thận ghép, nâng cao chất lượng cuộc sống, kéo dài đời sống thận ghép và tuổi thọ cho người bệnh sau ghép thận.

CNĐD. Nguyễn Thị Xuân – Khoa Thận và Lọc máu
Phòng Thông tin điện tử – Viện ĐT&NCSKTE