1. Bối cảnh
Phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống ở trẻ em thường gây đau mức độ nặng sau mổ. Hiệu quả của các thuốc tiêm quanh thần kinh như dexamethasone (DEX) và dexmedetomidine (DEM) trong gây tê mặt phẳng cân cơ dựng sống (Erector Spinae Plane Block – ESPB) trên bản theo dõi điện thế gợi vận động (Motor-Evoked Potentials – MEP), giảm đau sau phẫu thuật và ổn định huyết động vẫn chưa được làm rõ.
2. Mục tiêu
Đánh giá tác động của DEX và DEM khi được sử dụng như thuốc tiêm quanh thần kinh cho gây tê mặt phẳng cân cơ dựng sống ESPB về: Thời gian giảm đau,lượng thuốc sử dụng, điểm đau sau mổ, thay đổi trên bản theo dõi điện thế gợi vận động (MEP), và ổn định huyết động trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống ở trẻ em.
3. Phương pháp
Nghiên cứu thực hiện trên 90 bệnh nhi (10–18 tuổi) phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống vô căn (Lenke type 2). Được chia ngẫu nhiên thành 3 nhóm với mỗi nhóm 30 bệnh nhi:
Nhóm chứng: ESPB với ropivacaine 0,2%
Nhóm DEX: ropivacaine + DEX 0,1 mg/kg
Nhóm DEM: ropivacaine + DEM 0,1 µg/kg
Tiêu chí chính được đánh giá là thời gian đến khi cần dùng liều opioid giảm đau đầu tiên.
Tiêu chí phụ của nghiên cứu là tổng lượng opioid, điểm đau sau phẫu thuật (NRS), thay đổi biên độ và độ trễ MEP, cường độ kích thích từ trường xuyên sọ (TES), và biến cố huyết động.
4. Kết quả chính
Hiệu quả giảm đau:
Cả DEX và DEM đều kéo dài thời gian giảm đau lên tới 12 đến 13 giờ so với 5 giờ ở nhóm chứng đồng thời làm giảm đáng kể lượng morphine sử dụng (P < 0.0001).
Điểm đau thấp hơn rõ rệt với nhóm sử dụng DEX và DEM tại các thời điểm 8, 12, 16 và 24 giờ sau mổ.
Theo dõi thần kinh:
DEX giúp tăng biên độ MEP, giảm cường độ kích thích từ trường xuyên sọ (TES) cần thiết cho thấy tác dụng cải thiện điều kiện theo dõi thần kinh. DEM làm giảm biên độ MEP và gây ức chế tín hiệu thần kinh.
Huyết động:
DEM gây nhịp chậm ở 11 bệnh nhi và tụt huyết áp ở 5 bệnh nhi trong khi DEX ít ảnh hưởng huyết động hơn.
An toàn:
Cả hai thuốc không ghi nhận tổn thương thần kinh hay tác dụng phụ nghiêm trọng.
5. Kết luận
Cả DEX và DEM đều hiệu quả trong kéo dài giảm đau và giảm nhu cầu sử dụng opioid trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống trẻ em. Tuy nhiên DEX cải thiện điều kiện theo dõi thần kinh và duy trì huyết động ổn định hơn nên là lựa chọn ưu tiên khi cần đảm bảo an toàn thần kinh. DEM tuy giảm đau tốt nhưng làm giảm MEP và gây rối loạn nhịp, tụt huyết áp nên cần thận trọng khi sử dụng.
Khuyến nghị: Nên dùng dexamethasone như thuốc tiêm quanh thần kinh an toàn và hiệu quả trong gây tê mặt phẳng cân cơ dựng sống (ESPB) ở trẻ phẫu thuật cột sống. Tuy nhiên, vẫn cần thêm các nghiên cứu về liều tối ưu và theo dõi dài hạn của thuốc.
Biên soạn: ThS. DS Nguyễn Nguyệt Minh, DS. Lê Thị Nguyệt Minh
Nguồn: Spine (Phila Pa 1976). 2025 Sep 15;50(18):1233-1242.
DOI: 10.1097/BRS.0000000000005399
