1. Bối cảnh
Corticosteroid (ví dụ dexamethason) được cho là có liên quan đến việc giảm thời gian nằm viện ở trẻ em gặp phản vệ. Các hướng dẫn của Bắc Mỹ và Châu Âu coi corticosteroid là liệu pháp tùy chọn cho bệnh nhân xuất viện. Tuy nhiên, lợi ích của corticosteroid trong việc ngăn ngừa tái phản vệ đối với bệnh nhân xuất viện từ Khoa Cấp cứu hiện vẫn chưa rõ ràng. Việc sử dụng corticosteroid thường quy có thể gây tác dụng không mong muốn, đặc biệt ở bệnh nhân tái phát thường xuyên hoặc có bệnh lý kèm theo. Nghiên cứu này được thực hiện để đánh giá vai trò của dexamethasone trong ngăn ngừa tái phản vệ ở bệnh nhân nhi sau khi xuất viện
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu thực hiện với mục tiêu là đánh giá xem việc sử dụng dexamethason trước khi xuất viện từ Khoa cấp cứu có giảm tỷ lệ tái khám hoặc tái nhập viện do phản ứng kiểu phản vệ (anaphylactoid) trong vòng 7 ngày sau xuất viện hay không. Nghiên cứu là thử nghiệm pilot ngẫu nhiên mù đôi, so sánh dexamethason với placebo.
3. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là trẻ em từ 3 tháng đến 14 tuổi có phản vệ mức độ từ nhẹ đến trung bình, được định nghĩa là phản ứng dị ứng cấp tính liên quan ít nhất 2 hệ cơ quan (da, tim mạch, hô hấp hoặc tiêu hóa) mà không có hạ huyết áp, co thắt thanh quản, mất ý thức hoặc tổn thương thần kinh. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm: phản vệ nghiêm trọng, hen suyễn trung bình đến nặng, có bệnh lý miễn dịch, hoặc đang dùng corticosteroid.
Nghiên cứu là thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi, đối chứng với placebo, thực hiện tại Trung tâm Cấp cứu Nhi khoa (PEC) của Bệnh viện Hamad General, Qatar, từ tháng 6/2018 đến tháng 2/2024 (bị gián đoạn do COVID-19).
Bệnh nhân được chia làm 2 nhóm. Cả 2 nhóm đều sẽ được sử dụng epinephrine và H1-antihistamine ngay lập tức, sau đó 30 phút, một nhóm sẽ được sử dụng dexamethason 0.3 mg/kg đường uống (chế phẩm có nồng độ 1 mg/mL, liều tối đa sử dụng là 10 mg) và nhóm còn lại sử dụng placebo. Bệnh nhân ở 2 nhóm sẽ được sử dụng cetirizin trong 5 ngày sau khi xuất viện
Tiêu chí chính của nghiên cứu là tỉ lệ bệnh nhân cần tái khám hoặc nhập viện do phản ứng dị ứng tái phát trong vòng 7 ngày sau khi xuất viện.
4. Kết quả
Tỷ lệ tái khám do phản ứng dị ứng tái phát trong 7 ngày ở nhóm placebo là 5/75 (6,7%) và ở nhóm dexamethasone là 3/68 (4,4%). Độ giảm nguy cơ tuyệt đối là 2,3% và kết quả này không có ý nghĩa thống kê (P=0,7). Phân tích phân nhóm không cho thấy có sự khác biệt nào giữa các phân độ nghiêm trọng, các nhóm nguyên nhân và các hệ cơ quan).
Bảng 2. Kết quả ghi nhận về hiệu quả của dexamethason so với placebo
5. Kết luận:
Không có sự khác biệt đáng kể giữa 2 nhóm nghiên cứu. Kết quả này cho thấy chưa có cơ sở để sử dụng corticosteroid đường uống cho bệnh nhân phản vệ nhẹ đến trung bình trước khi xuất viện nhằm mục đích ngăn ngừa tái phát.
6. Kiến nghị:
Không sử dụng corticosteroid thường quy trước khi xuất viện cho trẻ có phản vệ nhẹ đến trung bình, trừ khi có lý do lâm sàng cụ thể (ví dụ: tiền sử tái phát thường xuyên).
Biên soạn: DS. Đỗ Khắc Huy, DS. Nguyễn Việt Anh
Nguồn: Medicine (Baltimore). 2025 Aug 1;104(31):e43600. doi: 10.1097/MD.0000000000043600
